Juridische Gids: Uw Rechten, Zorgplicht en Schadevergoeding
Veel slachtoffers van bankhelpdeskfraude en spoofing denken ten onrechte dat zij zelf volledig aansprakelijk zijn omdat zij de betaling technisch met hun eigen bank-app hebben geautoriseerd. In het Nederlandse betalingsrecht ligt dit echter aanzienlijk genuanceerder.
Het Uniform Coulancekader Bankhelpdeskfraude (NVB)
Sinds december 2020 hanteren de grote Nederlandse consumentenbanken (ABN AMRO, ING, Rabobank en de Volksbank) gezamenlijk het Uniform Coulancekader. Hoewel transacties bij bankhelpdeskfraude strikt genomen door de klant zelf worden geautoriseerd (geen formele niet-toegestane transactie), vergoeden banken de schade uit coulance onder de volgende strikte cumulatieve voorwaarden:
- Aantoonbare Spoofing: De oplichter heeft zich voorgedaan als medewerker van uw eigen bank, waarbij aannemelijk is gemaakt dat u misleid bent door valse identiteiten of telefoonnummers.
- Geen Eerdere Uitkering: U heeft niet eerder voor een soortgelijk incident al een coulancevergoeding ontvangen.
- Directe Aangifte: U heeft onverwijld aangifte gedaan bij de Nederlandse Politie en een afschrift hiervan aan de bank overlegd.
- Medewerking aan Onderzoek: U deelt alle relevante gegevens (rekeningnummers van ontvangers, logs, telefoonnummers) met de veiligheidsdienst van de bank.
De Bijzondere Zorgplicht van Banken
Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad der Nederlanden rust op banken als professionele financiële dienstverleners een zwaarwegende maatschappelijke zorgplicht. Deze zorgplicht brengt met zich mee dat een bank ongebruikelijke transactiepatronen (zoals een plotselinge limietverhoging gevolgd door maximale Instant Payments naar onbekende rekeningen) behoort te signaleren en waar mogelijk tijdelijk op te schorten via actieve fraudedetectiesystemen.
Geldezels (Money Mules) en Civiele Terugvordering
Indien de bank weigert uit coulance te vergoeden, is de rekeninghouder naar wie het geld is overgemaakt (de zogenaamde 'geldezel') civielrechtelijk aansprakelijk voor de schade op grond van onverschuldigde betaling (Art. 6:203 BW) of onrechtmatige daad (Art. 6:162 BW). Via de procedure NAW-gegevens bij Onrechtmatige Daad kan uw advocaat of rechtsbijstand de bank van de geldezel dwingen diens persoonsgegevens vrij te geven voor het starten van een incasso- of beslagprocedure.